Stosunek cywilnoprawny to stosunek prawny regulowany normami prawa cywilnego. Stosunki cywilnoprawne istnieją tylko między podmiotami prawa cywilnego; nie są więc nimi relacje między podmiotami a przedmiotami tego prawa (np. stosunkiem cywilnoprawnym jest relacja kupujący-sprzedający, a nie jest nim relacja właściciel-rzecz).

Rodzaje stosunków cywilnoprawnych

• proste – jedna strona jest zobowiązana, a druga uprawniona (np. darowizna)
• złożone – obie strony stosunku są jednocześnie uprawnione i zobowiązane (np. umowa sprzedaży)

Elementy stosunku cywilnoprawnego

Nauka o prawie cywilnym (cywilistyka) wyróżnia w stosunku cywilnoprawnym kilka konstytuujących go elementów:

• podmioty (strony); do tego, by być podmiotem stosunku cywilnoprawnego, trzeba mieć zdolność prawną,
• treść – skorelowane prawa i obowiązki stron.

Co do tych elementów w nauce panuje zgoda, jednak dalej już zaczynają się rozbieżności. Niekiedy za element stosunku cywilnoprawnego uważa się także:

• normę prawną go wyznaczającą,
• zdarzenia, z którymi system prawny wiąże powstanie, zmianę i wygaśnięcie stosunku cywilnoprawnego,

niekiedy zaś tylko jeszcze:

• przedmiot stosunku – wyznaczone treścią stosunku zachowania jego stron.

Cechy stosunku cywilnoprawnego

Cechami charakterystycznymi stosunku cywilnoprawnego, pozwalającymi go wyróżnić spośród innych stosunków prawnych, są:

• równorzędność stron (brak prawnej podległości między stronami),
• autonomia stron (wolność wstąpienia w stosunek prawny i jego kształtowania),
• sądowa ochrona interesów stron.

Stosunek cywilnoprawny powstaje, zmienia się i ustaje wskutek zdarzeń cywilnoprawnych.