Posts Tagged ‘Podziały stosunków prawnych’

Podziały stosunków prawnych

  • według przedmiotu regulacji (gałąź prawa):
    • stosunek cywilnoprawny;
    • stosunek administracyjnoprawny;
    • stosunek karnoprawny (jego wyodrębnianie jest sporne w nauce prawa, a dotyczy obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem, obowiązku do przeproszenia osoby pokrzywdzonej i uiszczenia tzw. zadośćuczynienia);
  • według trwałości bądź celu:
    • stosunek prawny materialny (materialnoprawny) – (wynika z prawa materialnego, np. co do zasady kodeks cywilny),
    • stosunek procesowy (formalny, formalnoprawny) – podczas trwania postępowania rozstrzygającego o kształcie (istnieniu, nieistnieniu, zmianie) stosunku materialnoprawnego (wynika z prawa procesowego, np. co do zasady kodeks postępowania cywilnego);
  • według sposobu określenia strony:
    • stosunek jednostronnie zindywidualizowany – gdy znana jest jedna strona stosunku,
    • stosunek dwustronnie lub wielostronnie zindywidualizowany – gdy znane są dwie lub więcej stron stosunku,
    • obustronnie niezindywidualizowany – gdy nie są znane dwie strony stosunku;
  • według powiązań między uprawnieniem jednej strony, a obowiązkiem drugiej:
    • prosty – tylko jedna strona jest zobowiązana, a druga tylko uprawniona,
    • złożony – strony pozostają zarówno zobowiązane jak i uprawnione;
  • ze względu na podmiotowy zakres obowiązywania:
    • abstrakcyjny (generalny – dotyczący wszystkich),
    • konkretny (nakreślony przez przepisy prawne);
Uwaga: nie należy mylić tego podziału z podziałem umów cywilnoprawnych na abstrakcyjne i kauzalne.
  • stosunek zobowiązaniowy – istnieje gdy normy prawne nakazują wykonać określonemu podmiotowi odpowiednie świadczenie na rzecz innego podmiotu;
  • stosunek kompetencyjny – istniejący w przypadku gdy jeden podmiot podlega innemu podmiotowi (np. ze względu na wydaną przez podmiot decyzję).