Podziały stosunków prawnych
- według przedmiotu regulacji (gałąź prawa):
- stosunek cywilnoprawny;
- stosunek administracyjnoprawny;
- stosunek karnoprawny (jego wyodrębnianie jest sporne w nauce prawa, a dotyczy obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem, obowiązku do przeproszenia osoby pokrzywdzonej i uiszczenia tzw. zadośćuczynienia);
- według trwałości bądź celu:
- stosunek prawny materialny (materialnoprawny) – (wynika z prawa materialnego, np. co do zasady kodeks cywilny),
- stosunek procesowy (formalny, formalnoprawny) – podczas trwania postępowania rozstrzygającego o kształcie (istnieniu, nieistnieniu, zmianie) stosunku materialnoprawnego (wynika z prawa procesowego, np. co do zasady kodeks postępowania cywilnego);
- według sposobu określenia strony:
- stosunek jednostronnie zindywidualizowany – gdy znana jest jedna strona stosunku,
- stosunek dwustronnie lub wielostronnie zindywidualizowany – gdy znane są dwie lub więcej stron stosunku,
- obustronnie niezindywidualizowany – gdy nie są znane dwie strony stosunku;
- według powiązań między uprawnieniem jednej strony, a obowiązkiem drugiej:
- prosty – tylko jedna strona jest zobowiązana, a druga tylko uprawniona,
- złożony – strony pozostają zarówno zobowiązane jak i uprawnione;
- ze względu na podmiotowy zakres obowiązywania:
- abstrakcyjny (generalny – dotyczący wszystkich),
- konkretny (nakreślony przez przepisy prawne);
-
- Uwaga: nie należy mylić tego podziału z podziałem umów cywilnoprawnych na abstrakcyjne i kauzalne.
- stosunek zobowiązaniowy – istnieje gdy normy prawne nakazują wykonać określonemu podmiotowi odpowiednie świadczenie na rzecz innego podmiotu;
- stosunek kompetencyjny – istniejący w przypadku gdy jeden podmiot podlega innemu podmiotowi (np. ze względu na wydaną przez podmiot decyzję).